Welkom

Dat het doen en laten van de begeleider voor een belangrijk deel de kwaliteit van zorg of ondersteuning bepaalt, staat buiten kijf. Maar wie of wat bepaalt de kwaliteit van de begeleider? Deze editie van NTz bevat bijdragen die vanuit verschillende invalshoeken daar inzicht in geven. De antwoorden laten zich deels r...

1. Introductie 

Casus 

Op een zorglocatie voor mensen met een beperking werkt een team met vijf vaste medewerkers. Maandelijks is er een teamoverleg, waarbij ook de manager, verpleegkundige gedragsdeskundige en stagiaire aansluiten. Tijdens de vergadering bespreekt persoonlijk begeleider Sarah de veranderinge...

1. Inleiding 

Samen beslissen, ook wel gezamenlijke besluitvorming, wordt in de literatuur beschreven als "een proces waarin beslissingen gezamenlijk worden genomen, waarbij betrouwbare informatie over verschillende opties op een toegankelijke manier wordt gedeeld" (Elwyn e.a., 2017). Samen beslissen vindt zijn oor...

Betekenisvolle relaties met anderen zijn essentieel voor het emotioneel welzijn en de kwaliteit van leven (Ainsworth, 1985; Sterkenburg et al., 2008). Door de complexe combinatie van beperkingen van mensen met een zeer ernstig verstandelijke beperking2 kan het voor hen en hun begeleiders echter ingewikkeld zijn om b...

1. Inleiding

Mensen met een verstandelijke beperking hebben, net als ieder ander, nood aan activiteiten die aansluiten bij hun interesses, mogelijkheden, rollen, identiteit en persoonlijke voorkeuren (Mahoney & Roberts, 2009; Mansell et al., 2002; Mansell & Beadle-Brown, 2012). Betekenisvolle activiteiten dragen bi...

Boek: Mensen met een verstandelijke beperking. Inzicht in begeleidings- en ondersteuningsvragen voor (toekomstige) professionals.

Redactie: Joke van der Meer, Petri Embregs, Pieter Hermsen. Zevende druk (2025). Van Tricht Uitgeverij Twello

Het dagelijks leven vormt de kern van iemands bestaan. Dat geldt ook voor mensen met een verstandelijke beperking. Zij zijn in hun alledaagse leven meer dan anderen afhankelijk van hun omgeving. Wat die omgeving kan doen – of juist laten – om hun kwaliteit van leven te verbeteren, is daarom een belangrijke vraag. On...

1. Inleiding

Voor de meeste mensen komt een goed leven tot stand in interactie met anderen (Reerink & Roelofsen, 2017; Schalock, 2004). Dit geldt eveneens voor mensen met een verstandelijke beperking. Naasten vervullen een centrale rol in het leven van mensen met een verstandelijke beperking. Met naasten worden men...

1. Inleiding 

Slikproblemen (dysfagie) komen vaak voor bij volwassenen met een verstandelijke beperking en worden in de literatuur met verschillende termen aangeduid (Robertson et al., 2017). Dysfagie verwijst doorgaans naar fysiologische problemen in het slikproces, maar bij volwassenen met een verstandelijke bepe...

De jury van de Ds. Visscherprijs heeft de drie genomineerden voor de editie van 2026 bekendgemaakt. Uit een recordaantal van maar liefst 31 inzendingen zijn drie proefschriften geselecteerd die een uitzonderlijke bijdrage leveren aan de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. 

De Ds. Visscherprijs is een...

Het Ds. Visscherfonds heeft ten doel de bevordering van wetenschappelijk onderzoek, zowel fundamenteel als toegepast, ten dienste van zorg aan personen met een verstandelijke beperking. Het fonds verschaft daartoe materiële steun aan onderzoekprojecten, en steunt voorts al wat daarmee rechtstreeks of zijdelings verb...

In zijn boek The Reflective Practitioner stelt Donald A. Schön (1983) dat professionals in hun werk te maken hebben met twee gebieden: een hoge, harde grond waar professionals effectief gebruik kunnen maken van op onderzoek gebaseerde theorieën en technieken en een moerassig laagland waar situaties verwarrend, onzek...

1. Inleiding

Robotdieren is de verzamelnaam voor de groep technologieën die eruitziet als (huis)dieren en hun gedrag nabootsen. Ze bevatten vaak verschillende sensoren waardoor ze kunnen reageren op het gedrag van de gebruiker. Denk hierbij aan sensoren voor aanraking, geluid of beweging. Er bestaat een grote varia...

1. Inleiding

LACCS staat bekend als een begeleidingsprogramma dat streeft naar een goed leven voor mensen met ernstige verstandelijke of meervoudige beperkingen (EVMB; De Geeter & Munsterman, 2017, 2025; LACCS, 2025a). Het wil begeleiders en andere naastbetrokkenen handvatten aanreiken om dit goede leven samen vorm...

1. Introductie

Ondanks drie decennia internationale deïnstitutionalisering (Tøssebro et al., 2012), worden Nederlanders met een matige tot ernstige verstandelijke beperking (M/E VB) en moeilijk verstaanbaar gedrag (Clifford Simplican, 2019) vrijwel uitsluitend ontmoet en begrepen binnen de context van een hooggespe...

Inleiding

Recent is het debat over de term ‘emotionele ontwikkeling' of ‘sociaal-emotionele ontwikkeling’ weer opgerakeld mede door de bijdrage van Jan Gielen (2024). In reactie hierop wordt in dit artikel een bredere en meer gelaagde benadering van het gebruik van de term emotionele ontwikkeling uiteengezet. Waar ...

1. Sociaal-emotionele ontwikkeling als dichotoom concept 

In de internationale wetenschappelijke literatuur is sociaal-emotionele ontwikkeling een algemeen geaccepteerd begrip. Er is een grote mate van consensus tussen onderzoekers over de functionalistische visie, namelijk dat sociaal-emotionele ontwikkeling verwi...

De redactie van NTz is het afgelopen jaar uitgebreid met drie nieuwe leden. Tanja Doodeman heeft de rol van eindredacteur en redactiesecretaris overgenomen van Marjolein Herps. Marjolein heeft die taken vervuld sinds 2019 en blijft lid van de redactie. De andere nieuwe leden zijn Manon Smit en Frank Renders. De over...

Lange tijd was wetenschap erop gericht de werkelijkheid te begrijpen en te verklaren. De kennis die dat oplevert, zou mensen in staat stellen om te voorspellen wat er gebeurt en de wereld naar hun hand te zetten. Wetenschap beloofde zo zekerheid en comfort.

Hoewel ze ons ver heeft gebracht, begon rond 1900 het v...

Inleiding

Mensen met een verstandelijke beperking in Nederland

In Nederland leven naar schatting 1,1 miljoen mensen met een verstandelijke beperking (Wottiez et al., 2019). Van deze groep hebben 70.000 mensen een ernstige verstandelijke beperking, 660.000 mensen een matige verstandelijke beperking en 370.000 mense...

1. Inleiding

Ouders met een verstandelijke beperking worden vaak geconfronteerd met uitdagingen, zoals mentale gezondheidsproblemen en sociaaleconomische kwetsbaarheid, die van invloed kunnen zijn op hun rol als ouder (Emerson & Brigham, 2013). In de afgelopen dertig jaar is er steeds meer aandacht voor de oververt...

1. Inleiding

In Nederland komt downsyndroom voor bij ongeveer 1 op de 1000 mensen (De Groot-van der Mooren et al., 2021). De levensverwachting is de afgelopen decennia sterk toegenomen tot ruim 60 jaar vandaag de dag (Dekker, 2025). De keerzijde van deze trend: leeftijd is de belangrijkste risicofactor voor dementi...

1. Inleiding

Mensen met verstandelijke beperkingen (VB) hebben een hoger risico op ouderdoms- en leefstijlgerelateerde aandoeningen dan mensen zonder VB (Evenhuis, 2014; Hilgenkamp et al., 2012; Oppewal et al., 2015; Schoufour et al., 2013). Beperkingen in mobiliteit en beperkingen door chronische aandoeningen, har...

In het voorjaar van 2026 zal voor de zestiende keer de Ds. Visscherprijs worden uitgereikt aan de schrijver van het beste proefschrift op het terrein van de gehandicaptenzorg, dat tussen 1 november 2023 en 1 november 2025 is verdedigd. De winnaar ontvangt een geldbedrag van € 20.000 bruto. Voor de genomineerden, die...

Met NTz willen we inzichten delen die bijdragen aan betere zorg en ondersteuning. In deze editie stelt Gijs van Gemert echter dat we daarin maar beperkt slagen. Niet alleen NTz, maar ook andere kennisplatforms en -pleinen dragen volgens hem onvoldoende bij aan het verbeteren van de praktijk. Sterker nog: de informat...

Hoe staat het ermee? 

NTz is destijds opgericht met het doel de zorg voor mensen met een beperking een stevige wetenschappelijke basis te geven. Daar was Sander Nemeth, directeur van het Bisschop Bekkers Instituut, eigenlijk altijd al mee bezig. Hij huldigde het principe: ‘Als je iets meent te weten, maar het niet ...

Het is een hele eer om gevraagd te worden een reactie te schrijven op een artikel van professor Van Gemert. Van Gemert is door het CCE als één van de Hollandse Meesters benoemd en dat noopt mij tot enige bescheidenheid wanneer ik zijn inbreng ga bespreken. Ik doe dat vooral vanuit praktijkervaring in mijn rol als ca...

Arco Fritzsch noemt zijn reactie Het nut van een faciliterende omgeving. Dat is een sterke versmalling van waar ik het over heb. Alsof we een technische kwestie bespreken, waarin eventuele (onderzoeks)resultaten de doorslag geven. Fritzsch breekt een lans voor methodisch werken, systematisch handelen bij probleemged...

Inleiding  

Kinderen met een licht verstandelijke beperking (LVB) vormen een kwetsbare groep die vaak voor complexe uitdagingen staat op zowel sociaal-emotioneel als gedragsmatig vlak. Deze kinderen ervaren vaak moeite met het reguleren van emoties, wat kan leiden tot agressief gedrag en spanningen in de sociale om...

Ouders en begeleiders spelen een belangrijke rol in adequate emotieregulatie bij personen met een (zeer) ernstige verstandelijke en/of meervoudige beperking (hierna personen met een ernstige verstandelijke beperking genoemd). Adequate emotieregulatie is belangrijk voor de kwaliteit van leven en het emotioneel welzij...